MEKKE ANLAŞMASI MADDELERİ: Mekke anlaşması maddeleri neler, hangi ülkeler imzalandı, nerede imzalandı?: Gelişm

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini düzenleyen hükümleriyle gündeme geldi. Anlaşmaya ilişkin kanun teklifinin TBMM’ye sunulmasıyla birlikte ortak savunma taahhüdü, istihbarat paylaşımı, terörle mücadele, lojistik destek ve savunma sanayiinde ortak üretim gibi başlıklar öne çıktı. Anlaşmanın maddeleri, tarafların yükümlülükleri ve onay sürecine ilişkin ayrıntılar da merak konusu oldu.

Madde 1: Taraflar bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğünü korumak için iş birliği yapacak, bir tehdit durumunda gerekli yöntemlere başvuracak.

Madde 2: Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Saldırıya uğrayan tarafa, askeri imkanlar dahil derhal yardım edilecek.

Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar

Madde 3: Savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın iş birliği gerçekleştirilmesi planlanıyor, silahlı kuvvetler arasındaki ilişkiler geliştirilecek.

Madde 4: Uluslararası güvenlik konularında düzenli istişareler gerçekleştirilmesi planlanıyor, hayati çıkarların korunması için ortak değerlendirmeye dayanan tedbirler alınacak.

Madde 5: Terörle mücadelede, operasyonel düzey de dahil olmak üzere iş birliği güçlendirilecek.

Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum

Madde 6: Barışta ve savaşta personel değişimi gerçekleştirilmesi planlanıyor, ortak eğitim ve tatbikatlar düzenlenecek, birlikte çalışabilirlik artırılacak.

Madde 7: Savunma sanayiinde teknoloji ve uzmanlık paylaşılacak. İleri teknoloji alanlarında ortak araştırma-geliştirme ve inovasyon çalışmaları ile ortak üretim gerçekleştirilmesi planlanıyor, uzman insan kaynağı yetiştirilecek.

Madde 8: Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Komite, taraflar arasında dönüşümlü olarak yılda 2 kez toplanacak. Liderler gerektiğinde yılda 1 kez bir araya gelecek. Daimi sekreterya Suudi Arabistan’da bulunacak. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak ve genel sekreterlik 3 yıllık dönemlerle dönüşümlü olarak yürütülecek.

Kamuoyunun ve Uzmanların Değerlendirmeleri

Madde 9: Mutabık kalınan güvenli kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşılacak, bilgi güvenliği sağlanacak.

Madde 10: Barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik destek verilecek.

Madde 11: Anlaşma, uygulama için hukuki dayanak kabul edilecek ve gerektiğinde ek yasal düzenlemeler önerilecek.

Süreç Nasıl İlerleyecek?

Madde 12: Tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülükleri saklı kalacak.

Madde 13: Gizlilik dereceli bilgiler üçüncü devletler, şirketler ya da kişilerle paylaşılmayacak. Bu bilgilere “bilmesi gereken” ilkesine göre erişilecek.

Madde 14: Anlaşmanın yorumlanmasından ya da uygulanmasından doğacak anlaşmazlıklar, istişare ve görüşmelerle dostane şekilde çözülecek.

Madde 15: Anlaşma, çekirdek taraflar arasında istişareyle ve oybirliğiyle değiştirilebilecek.

Madde 16: Anlaşma, son onay belgesinin sekretaryaya teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek ve süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflar ilk 10 yıl anlaşmadan çekilemeyecek, bu sürenin ardından 3 ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilebilecek. Fesih ya da çekilme, devam eden faaliyet ve projeleri etkilemeyecek, gizlilik yükümlülükleri ise sürecek.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalandı. Anlaşmada bu üç ülke, “Çekirdek Taraflar” olarak tanımlanıyor. İmza süreci, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de gerçekleştirildi.

Anlaşmaya göre yeni ülkelerin katılımı, çekirdek tarafların oydaşmasıyla mümkün olacak. Anlaşma hükümlerinde değişiklik yapılması için de çekirdek tarafların oybirliği gerekiyor.

Bu düzenlemeler, yeni üyelerin kabulü ve anlaşmanın değiştirilmesi konusunda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın ortak kararını esas alıyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, 7 Ağustos 2026'da Suudi Arabistan'ın Mekke kentindeki Safa Sarayı'nda imzalandı. İmza sürecine Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman katıldı.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, 20 Ekim 2026'da TBMM'ye sunuldu. Teklifin ilk olarak TBMM Dışişleri Komisyonu'nda görüşülmesi, komisyonda kabul edilmesi halinde ise Genel Kurul gündemine gelmesi öngörülüyor.