Son Gelişme: 13. Cuma uğursuzluğu nedir? 13 sayısı neden uğursuz sayılır? - Son Dakika Bilgileri

Ayın 13'ünün cumaya denk geldiği günler, özellikle Batı toplumlarında uğursuzluk ve kötü şansla ilişkilendiriliyor. "Friday the 13th" olarak bilinen 13 Cuma inanışının kökeni, 13 sayısına yönelik eski inanışlara ve cuma gününün bazı dini geleneklerdeki olumsuz çağrışımlarına dayanıyor. Peki, 13 Cuma uğursuzluğu nedir? 13 sayısı neden uğursuz sayılır? Detaylar...

13 Cuma uğursuzluğu, ayın 13'ünün cuma gününe denk geldiği tarihlerde kötü olayların yaşanabileceğine yönelik batıl inançtır. İngilizcede "Friday the 13th" olarak adlandırılan bu inanış, Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Avustralya gibi bölgelerde yaygın olarak biliniyor. 

Bu inanışa göre ayın 13'ünün cuma gününe denk gelmesi şanssızlıkla ilişkilendiriliyor. Bazı kişiler bu tarihte seyahat etmekten, önemli kararlar almaktan veya yeni bir işe başlamaktan kaçınabiliyor. 13 sayısına yönelik yoğun korku ise psikolojide "triskaidekafobi" olarak adlandırılıyor.

Gelişmenin Perde Arkası ve Detaylar

13 sayısının uğursuz kabul edilmesi, özellikle Batı kültüründeki tarihsel ve dini anlatılarla ilişkilendiriliyor. Bu kültürlerde 12 sayısı tamamlanmışlık ve düzenin sembolü olarak görülürken, 13 sayısı bu düzenin dışına çıkan sayı olarak değerlendiriliyor.

Saatlerin 12'şer saatlik dilimlerden oluşması, yılın 12 aya ayrılması ve geleneksel anlatılarda 12 sayısının sıkça kullanılması, bu sayının kültürel önemine örnek gösteriliyor. 13 sayısının ise 12'nin ardından gelmesi nedeniyle uğursuzlukla ilişkilendirildiği aktarılıyor. 

13 sayısına ilişkin olumsuz inanışların kaynakları arasında İskandinav mitolojisi ve Hristiyanlık geleneğindeki anlatılar da bulunuyor. Ancak bu anlatılar, uğursuzluk inanışının kesin başlangıç tarihi olarak kabul edilmiyor. 

Resmi Açıklamalar ve Süreçteki Son Durum

13 sayısının uğursuzluğuyla ilişkilendirilen anlatılardan biri İskandinav mitolojisindeki Valhalla ziyafetidir. Smithsonian Enstitüsü'nün aktardığı efsaneye göre, tanrıların yaşadığı Valhalla'da düzenlenen bir ziyafete 12 kişi katılır. Davet edilmeyen Loki'nin 13. konuk olarak gelmesiyle olaylar değişir.

Efsaneye göre Loki, tanrı Hö?r'ü Baldr'ı öldürmesi için yönlendirir. Baldr'ın ölümü, tanrılar dünyasında büyük bir yasın başlamasına neden olur. Bu anlatı, 13. konuğun gelişiyle kötü olayların yaşanması arasında bağlantı kuran mitolojik örneklerden biri olarak aktarılıyor. 

13 sayısının uğursuzlukla ilişkilendirilmesinde Hristiyanlık geleneğindeki Son Akşam Yemeği anlatısı da öne çıkıyor. İsa'nın çarmıha gerilmeden önce havarileriyle gerçekleştirdiği Son Akşam Yemeği'nde toplam 13 kişinin bulunduğu kabul ediliyor. Bu kişilerden biri olan Yahuda'nın İsa'ya ihanet etmesi, 13 sayısına yönelik olumsuz inanışlarla ilişkilendiriliyor.

Kamuoyunun ve Uzmanların Değerlendirmeleri

Hristiyan geleneğinde İsa'nın çarmıha gerildiği günün cuma olarak kabul edilmesi de cuma gününe ilişkin uğursuzluk inanışının oluşmasında etkili olan anlatılar arasında gösteriliyor. Böylece 13 sayısı ve cuma gününe yönelik olumsuz çağrışımların zamanla bir araya geldiği aktarılıyor. 

13 sayısına ve cuma gününe yönelik olumsuz inanışların geçmişi eski dönemlere uzansa da ikisinin birleşerek 13 Cuma batıl inancını oluşturduğu kesin tarih bilinmiyor.

Smithsonian Magazine'de yayımlanan tarihsel değerlendirmeye göre, 13 sayısı ile cuma gününün uğursuzlukla ilişkilendirilmesi 20. yüzyılın başlarında daha belirgin hale geldi. Thomas William Lawson'ın 1907 yılında yayımlanan "Friday, the Thirteenth" adlı romanı, bu tarihin uğursuzlukla özdeşleşmesinde etkili olan eserlerden biri oldu. Roman, 13 Cuma günü borsada yaşanan kargaşayı konu alıyordu. 

Süreç Nasıl İlerleyecek?

13 sayısına yönelik uğursuzluk inanışı bütün kültürlerde aynı şekilde görülmüyor. Smithsonian Enstitüsü'nün kültürel inanışlara ilişkin derlemesinde, Çin kültüründe 13 sayısının bazı telaffuz ve anlam bağlantıları nedeniyle şanslı kabul edilebildiği belirtiliyor.